Monthly Archives: Maj 2015

70. urodziny Pippi

Najsilniejsza dziewczynka na świecie, krnąbrny i ciekawski piegusek z rudymi, sterczącymi warkoczami i dwiema różnymi pończochami – Pippi Pończoszanka (Pippi Långstrump) kończy dziś 70 lat!

Pippi

Pippi „urodziła” się właściwie 74 lata temu. Pewnego zimowego wieczoru w 1941 roku, kiedy trwała druga wojna światowa, mała chora na zapalenie płuc i leżąca w łóżku siedmioletnia córeczka Astrid Lindgren, Karin, poprosiła mamę, by opowiedziała jej bajkę.

O czym ma być ta bajka? – Zapytała Astrid swoje dziecko.

O Pippi Långstrump!

I popłynęła powieść, o supersilnej, zawziętej i zawadiackiej dziewięcioletniej dziewczynce, mieszkającej bez rodziców, ale za to z koniem Alfonso i małpką Nilssonem w wielkiej, acz podupadającej willi Śmiesznotce, z dużym ogrodem, gdzie kwiaty podlewane były z zasady tylko podczas deszczu.

Historię Pippi zmyślała Astrid na poczekaniu i opowiadała odcinkami przez kolejne wieczory, przez wiele tygodni. Kiedy córka zasypiała, Astrid spisywała na gorąco przygody Pippi. Po paru miesiącach wysłała gotowy maszynopis do wydawnictwa Bonniers, które po trzech latach zwlekania odmówiło publikacji, (myślę, że wydawnictwo to do dzisiaj żałuje swojej decyzji).

Trwało to cztery długie lata, zanim Pippi Pończoszanka ujrzała światło dzienne. Pierwszy, wydany przez wydawnictwo Rabén & Sjögren egzemplarz przygód Pippi mała Karin dostała w prezencie urodzinowym właśnie 21 maja. Książka pojawiła się w sprzedaży w listopadzie 1945 i odniosła natychmiastowy i wielki sukces. Wkrótce, w całej Szwecji, we wszystkich domach, pod każdą choinką dzieci znalazły egzemplarz Pippi Långstrump.

pippi

Pippi Pończoszanka stała się przełomem w twórczości kierowanej do dzieci, była odmienna od dotychczasowych moralnych i grzecznych opowiastek, dlatego znaleźli się też tacy, którzy zawzięcie krytykowali opowieść o Pippi. Jednak sukces tej książki był tak ogromny, że zaowocował kontynuacjami, które stworzyły z czasem cykl powieści o Pippi. Dwadzieścia pięć lat później Pippi doczekała się także słynnej ekranizacji.

Pippi

Fabuły tej książki nie trzeba chyba nikomu opowiadać. Pippi Långstrump przetłumaczona została dotychczas na 92 języki, więc znają ją dzieci (i dorośli) niemal na całym świecie.

Uwaga rodzice i dzieci mieszkający w Szwecji!

W tę sobotę, 23 maja w Skansen (klik) odbędzie się wielkie urodzinowe przyjęcie Pippi! Z balonami, piosenkami, masą słodyczy i Pippiteatrem! Na przyjęciu będą też inne postacie z książki, a także sceneria powieści. Rodzice, dzielcie się tą wiadomością z innymi i nie pozwólcie, by Wasze pociechy ominęła ta zabawa!

13 komentarzy

Filed under Polka w Szwecji

Szwedzki język migowy i świat głuchych

Dziś w Szwecji, w świecie głuchych, niedosłyszących i kochających język migowy jest wielkie święto – Dzień Języka Migowego.

Teckensprakets-dag

14 maja 1981 szwedzki parlament podjął historyczną decyzję i oficjalnie uznał język migowy (teckenspråk), jako pierwszy język ludzi głuchych – innymi słowy nadał mu status języka. Dawniej zmuszano głuche dzieci do uczenia się mówienia, traktowano mówiony szwedzki jako język pierwszy (förstaspråk), a język migowy był w najlepszym układzie dozwolony na przerwach w szkole albo poza szkołą. Osoby niesłyszące w Szwecji walczyły o uznanie języka migowego i prawo do korzystania z niego przez ponad 100 lat. Gorąca walka o uznanie języka migowego jako pierwszego języka osoby niesłyszącej była tym samym walką o prawa człowieka, bo człowiek ma prawo do posługiwania się tym językiem, który jest dla niego oczywisty i naturalny. 
Szwedzki alfabet migowy
Handalfabetet
Szwecja jest pierwszym krajem na świecie, który oficjalnie uznał język migowy jako język, co stało się wzorem dla wielu innych krajów.
Dzisiaj zauważam tutaj ogromne i żywe zainteresowanie językiem migowym, dostrzegam dogodności, jakich doświadczają ludzie głusi i niedosłyszący w Szwecji. Od opieki całego sztabu laryngologów, audiologów i surdopedagogów, poprzez szeroki wybór aparatów słuchowych i innych środków wspomagających słyszenie, np. mikrofonów (w większości za darmo, do wypożyczenia, lub za 1/10 ceny), aż po prawo do bezpłatnego tłumacza, różnorodne zajęcia i wykłady w prężnie funkcjonującym Domu Głuchych, kursy dla niemowląt i rodziców, msze w kościele, pokazy sztuki w sztokholmskim metrze, nie wspominając już o edukacji szkolnej i przedszkolnej w języku migowym, jako podstawowym języku nauczania. Dzieci dostają aparaty słuchowe za darmo, są wcześnie operowane (Cochlear – CI), a także mają luksus bezpłatnego dojeżdżania taksówką do szkoły. Wszystko to tworzy wspaniałe możliwości i ułatwia życie tysiącom głuchych w Szwecji i jest w ogromnej mierze dotowane przez państwo.
Na zdjęciu dzieci z wszczepionym implantem słuchowym. Aparat słuchowy przetwarza dźwięki, które są bezpośrednio przekazywane do mózgu. Dzięki temu aparatowi dzieci, które urodziły się z resztkami słuchowymi, mogą słyszeć.
Zarówno państwo, jak i społeczeństwo szwedzkie traktuje ludzi z problemami słuchowymi jak każdą inną grupę społeczną. Głusi nie spotykają się z niechęcią czy ironicznymi, niesprawiedliwymi stereotypami (jak głuchy to pewnie i głupi), a nawet przeciwnie, z zainteresowaniem, zrozumieniem i ciepłą sympatią. Głusi nie krępują się swojej głuchoty i są dumni z przynależności do świata głuchych. Jak grzyby po deszczu powstają sztuki teatralne i filmy migane (raz do roku jest w Sztokholmie Festiwal Filmów Miganych), w zwykłych zaś kinach i teatrach są seanse tłumaczone z boku na język migowy. Ponadto umiejętność posługiwania się migowym jest obiektem zazdrości i podziwu.
..
 W osłupienie wprawia też rozwijająca się w zawrotnym tempie technika – aparaty słuchowe są coraz mniejsze i coraz doskonalsze. Na zdjęciu najnowszy, prawie niewidzialny aparat z czterema programami.
..
Wzrasta również zapotrzebowanie na znajomość języka migowego, wielu chce się kształcić na tłumaczy. A już po ostatnim festiwalu muzycznym w Szwecji (Melodifestivalen), gdzie pewien fantastyczny tłumacz (Tommy Krångh) przekładał piosenki na język migowy, zainteresowanie tym mocno urzekającym językiem osiągnęło apogeum.

Świat głuchych jest dla mnie czymś fascynującym, a sami głusi nie przestają mnie zaskakiwać. Głusi są jakby odrębnym światem, do którego niechętnie wpuszczają słyszących. Lubią mówić o sobie: „Ja jestem 100 procentowym głuchym, tamten oszukuje, bo trochę słyszy!” Najwspanialsza rzecz, jaką mają głusi, to ich rozbrajająca szczerość. Nie raz głuchy zamigał mi, przy innych, że mam „fajny biust”, serio! Albo szczerze mówią, co myślą, chętnie wypowiadają się na temat polityki, co u słyszących Szwedów jest raczej nie do pomyślenia. Szczerze i odważnie potępiają moje małżeństwo z dużo starszym mężczyzną i doradzają mi rozwód, często proponując w zamian zastępstwo. Dlaczego głusi są tacy odważnie bezpośredni? Powód jest prosty. W języku migowym jest bardzo mało miejsca na aluzje, na wyrażenia między wierszami, na ironię. Znak jest znakiem, łatwo o nieporozumienia, a druga osoba musi cię zrozumieć. Nie mniej jednak, w języku migowym też można żartować i świetnie się przy tym bawić.
IMG_2627
Szwedzki język migowy ma własną gramatykę, szyk zdania, wyrażenia i idiomy. Migając nie podąża się za językiem szwedzkim, dlatego uczyć się go trzeba jak nowego języka. Każdy język na świecie ma swój własny język migowy, ale łatwo jest zrozumieć inne migane języki, ponieważ dużo odczytać można z mowy ciała, mimiki, ponadto mnóstwo znaków jest logicznych, np. jeść, spać, hej, czy chociażby znaki wyrażające uczucia. Tak jak mówiony szwedzki, migany ma również swoje dialekty; inaczej nieco migają dzieci, inaczej dorośli. Po ustach (ułożeniu ust, zwłaszcza przy samogłoskach) można też rozpoznać, czy miga ktoś, kto się w Szwecji urodził lub jest tu od dziecka, czy też imigrant, który jest tu od niedawna i nie mówi dobrze po szwedzku. Doświadczony migający rozpozna też, czy rozmówca jest głuchy, czy słyszący.
..
Każdy człowiek też miga inaczej, tak jak każdy człowiek ma inny głos. Tylko po samych rękach rozpoznam, kto miga. Ja osobiście jestem zakochana po uszy w języku migowym, nie mogę się na niego „napatrzeć”, szczególnie gdy migają dzieci. Nazywam ten język językiem tańczących rąk. Ciekawe jest też to, że każdy, oprócz imienia, ma swój znak osobisty, który kojarzy się z daną osobą, jej wyglądem, czy cechą charakteru, albo jakimś upodobaniem. Moim znakiem jest jedyna (enda), ponieważ moje imię, Monika, pochodzi od łacińskiego monos – jeden, jedyny, samotny.
Tak więc, w  Domu Głuchych (Dövas Hus), w którym jestem częstym gościem – chodzę tam na wykłady, odczyty, spotkania towarzyskie i inne zajęcia – dziś odbędzie się wielka zabawa.
IMG_6748Lena Rydén (szefowa Domu Głuchych)
IMG_6745
IMG_6752
IMG_6756
 IMG_6754na zdjęciu z aktorką, Gunillą Wallin, 2014
 
Zdjęcia są z zeszłego roku, ale myślę, że w tym roku będzie równie ciekawie i radośnie. Odziewam się w błękity (kolor szwedzkiego migowego to błękit) i idę się bawić. Migiem!
Zainteresowanym szwedzkim migowym podsyłam link do prostej nauki w domu: UR TECKENSPRÅK. Trzeba najpierw kliknąć na mapkę w prawym dolnym rogu, a potem kolejno na stacje, które nas interesują. Kurs jest oczywiście po szwedzku.
A ja i Melissa z Manillaskolan już teraz życzymy Wam miłego weekendu!
….

14 komentarzy

Filed under Polka w Szwecji